Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvuru süreci
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Avrupa Konseyi’ne bağlı olarak 1959 yılında kurulmuş uluslararası bir mahkemedir. AİHM, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile güvence altına alınan temel hakların çiğnenmesi durumunda bireylerin, toplulukların, tüzel kişilerin ve diğer devletlerin başvurabileceği bir yargı merciidir. AİHM’nin görevleri arasında, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve protokollerine ilişkin taahhütlerin gözlemlenmesi yer almaktadır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ni imzalayan ülkelerden biri tarafından Sözleşmede ve Ek Protokollerde belirlenen haklarının ihlal edildiğini düşünen herkesin başvurabileceği bir mahkemedir. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile güvence altına alınan haklardan birinin ya da birkaçının ihlal edildiğini düşünen taraflar iddiasını AİHM önüne taşıyabilir. Bu çalışmamızda AİHM başvurusu yaparken dikkat edilmesi gereken bazı hususlara kısaca değinmek isterim.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne başvurma sürecinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
1. Başvuru yapmadan önce, Avrupa İnsan Hakları Kanunu’nun kabul edilebilirlik kriterlerini karşıladığınızdan emin olun.
Bunlar şunlardır:
a. Başvuru, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nde yer alan bir hak ihlali ile ilgili olmalıdır.
b. İç hukuk yolu tüketilmiş olmalıdır.
c. Başvuru nihai karardan itibaren 4 ay içinde yapılmalıdır.
d. Başvurucu aynı meseleyle ilgili başka bir uluslararası organa başvurmamış olmalıdır.
2. Başvuru formunu Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi web sitesinden indirebilirsiniz. Formu tam ve doğru şekilde doldurun. Form Türkçe veya diğer dillerde yazılabilir. Formda, başvuranın kimliği, başvurunun konusu, ulusal tedbirler, ihlal edildiği iddia edilen haklar, talep edilen tazminat ve kanıt gibi bilgileri içermelidir.
3. Başvuru formunu ve eklerini AİHM’nin posta adresine gönderin. Uygulamanızın, kayıt tarihine değil, yayın tarihine göre değerlendirileceğini unutmayın. Başvurunun kaydedildiğini onaylayan bir mektup alacaksınız.
4. Başvurunuzun kabul edilebilirliği, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından incelenecektir. Bu süreç, uygulamanızın doğasına ve karmaşıklığına bağlı olarak değişebilir. Eğer başvurunuz kabul edilebilir ilan edilirse, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi başvurunuzun içeriğini incelemeye başlayacaktır. Bu aşamada, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafları yazılı veya sözlü görüşler sunmaya davet edebilir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi davalarınızın içeriği hakkında karar vermeden önce tarafların dava hakkında dostça anlaşma yoluyla anlaşma sağlamasını da teklif edebilir.
5. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi başvurunuzun içeriği hakkında karar verdiğinde, sizi ve diğer tarafı kararından haberdar edecektir. AİHM’nin kararları, tarafların itiraz etmediği takdirde, teslim tarihinden üç ay sonra nihai olur. Taraflar, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin kararına Büyük Odaya başvurarak dava açabilirler. Büyük Mahkeme, itirazı kabul veya reddetme hakkına sahiptir. Büyük Mahkeme dava başvurusunu kabul ederse, davayı tekrar gözden geçirecektir. Büyük Odanın kararları kesindir.
Ahmet Saat
